‘Van “juridisch is goed” naar “eenvoudig is goed”’
Schoonmakend Nederland vertegenwoordigt een sector die onmisbaar is voor het dagelijks functioneren van Nederland. Ruim 120.000 schoonmaakmedewerkers zorgen er elke dag voor dat mensen graag op kantoor werken, kinderen goed op school presteren en gasten kunnen genieten van een schoon hotel. Werk om trots op te zijn!
De sector is heel divers. Meer dan 170 nationaliteiten werken er samen. Voor veel medewerkers is Nederlands niet de eerste taal en een groot deel is laaggeletterd. Dat stelt hoge eisen aan de begrijpelijkheid van documenten. Aan de kant van de werkgever geldt dat veel schoonmaakbedrijven geen eigen HR-afdeling of jurist in huis hebben. Zij zijn aangewezen op modelovereenkomsten van de sector. Tegen die achtergrond besloot Schoonmakend Nederland dat het tijd is voor een nieuwe modelarbeidsovereenkomst: een overeenkomst die iedereen begrijpt en die past bij modern werkgeverschap in de schoonmaakbranche.
Begrijpelijkheid als uitgangspunt
De wens om de modelovereenkomst te vereenvoudigen, past in een bredere beweging binnen de sector. Eerder werd samen met de vakbonden al gewerkt aan een nieuwe, begrijpelijke CAO en werd de onboarding aangepakt in samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven.
Het projectteam, bestaande uit Hermien Dautzenberg (Adviseur arbeidsvoorwaarden en CAO), Melanie Klerx (Communicatieadviseur) en Sylvia de Gunst (Programmamanager leren en ontwikkelen & communicatie), ging ermee aan de slag. Dautzenberg: ‘Ons doel was een juridisch document te maken dat medewerkers begrijpen en dat vertrouwen geeft. Waarvoor ze geen angst hoeven te hebben om te ondertekenen.’
De Gunst benadrukt dat onbegrip kan leiden tot wantrouwen en een moeizame start van de arbeidsrelatie. Precies dat wil Schoonmakend Nederland voorkomen. De arbeidsovereenkomst moet voelen als een warm welkom en de trots voor het vak mag zichtbaar zijn. Rob Rommelse, Directeur: ‘Schoonmaken is belangrijk, waardig werk. Dat mag ook in de arbeidsovereenkomst terugkomen. Het werk is van essentieel belang!’
Melanie Klerx (Communicatieadviseur), Hermien Dautzenberg (Adviseur arbeidsvoorwaarden en CAO), Rob Rommelse (Directeur) en Sylvia de Gunst (Programmamanager leren en ontwikkelen & communicatie) bij Schoonmakend Nederland
De arbeidsovereenkomst door de wasstraat
De nieuwe modelovereenkomst moest aansluiten bij de behoeften van werkgevers én medewerkers. De sector werd daarom intensief betrokken.
Het traject startte met een inspiratiesessie voor schoonmaakbedrijven: ‘De arbeidsovereenkomst door de wasstraat’. Hier werd stilgestaan bij branchespecifieke uitdagingen, zoals laaggeletterdheid en meertaligheid, en bij afspraken en situaties waar in de praktijk regelmatig vragen of conflicten over ontstaan. Denk aan nevenwerkzaamheden, de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en medewerkers die hun werk door iemand anders laten uitvoeren.
“100% beter dan de oude overeenkomst”
Bevragen leden en medewerkers
Leden werden ook bevraagd via een online enquête. Daaruit bleek dat 85 procent de bestaande modelovereenkomst nog niet gebruikt, terwijl er wél veel vertrouwen is in de juridische deskundigheid van de brancheorganisatie. Tegelijkertijd bleek dat veel organisaties hun arbeidsovereenkomsten zelf maken of aanpassen, terwijl ze de juridische kennis niet altijd in huis hebben. Die combinatie onderstreepte de urgentie van een nieuwe, toegankelijke modelovereenkomst.
Ook medewerkers werden bevraagd, via het online medewerkerspanel van Schoonmakend Nederland. Zij waren kraakhelder over wat voor hen het belangrijkst is in een arbeidsovereenkomst: hoeveel verdien ik precies, hoeveel uren werk ik, op welke dagen en hoelang duurt het contract.
Resultaat: duidelijker en warmer
In de nieuwe modelovereenkomst is veel veranderd. De oude versie was juridisch, afstandelijk en eenzijdig. De nieuwe is opgebouwd vanuit vakmanschap, waardering en vertrouwen. ‘Leuk dat je bij ons komt werken’ is nu de expliciete boodschap.
De overeenkomst is aanzienlijk korter: bijna 70 procent minder tekst. De taal is eenvoudig en menselijk.
Vorm die helpt begrijpen
Naast de tekst werd ook de vormgeving bewust ingezet als instrument. De overeenkomst heeft een rustige, overzichtelijke opzet, met duidelijke blokken, iconen en een logische volgorde.
De QR-codes verwijzen naar de Schoonmaak CAO-app. Daarmee heeft een medewerker de CAO-informatie altijd bij de hand. Verschillende onderdelen kunnen worden aangevinkt, bijvoorbeeld wat de werkdagen zijn en welke bedrijfsmiddelen de medewerker krijgt. Een werkgever kan ook zelf zaken aanvullen. Het document is zowel digitaal als geprint te gebruiken.
Breed draagvlak in de sector
De nieuwe overeenkomst is voorgelegd aan taalambassadeurs van Stichting Lezen en Schrijven. Deze opgeleide ervaringsdeskundigen hadden voorheen zelf moeite met lezen en schrijven. Ze adviseren vanuit hun persoonlijke ervaring organisaties over duidelijke communicatie. Hun reacties waren positief én confronterend. De Gunst: ‘De reacties maakten zichtbaar wat vaak impliciet blijft: dat veel mensen contracten ondertekenen zonder precies te weten wat er in staat.’ Enkele reacties: ‘100 procent beter dan de oude overeenkomst’ en ‘heel duidelijk en alles staat er in’.
Ook schoonmaakbedrijven bekeken de overeenkomst. Klerx: ‘We kregen hele enthousiaste reacties. Veel leden gaven aan de overeenkomst direct te willen gebruiken zodra deze af is.’ De belangrijkste feedback betrof de mogelijkheid om de overeenkomst in de eigen huisstijl op te kunnen maken. Dat wordt mogelijk gemaakt.
Leden ontvangen met de modelovereenkomst ook een handleiding en FAQ. Leden die de overeenkomst downloaden, krijgen daarnaast follow-upmails met tips en meldingen bij wijzigingen in de overeenkomst of wetgeving.
Juridisch precies, maar begrijpelijk
De grootste uitdaging bij het opstellen van de nieuwe overeenkomst zat in artikelen die juridisch noodzakelijk zijn, maar lastig uit te leggen in ‘gewone taal’, zoals de aanzegverplichting. Dautzenberg: ‘We waren soms wel een uur bezig met één zinnetje.’
Het was steeds opnieuw zoeken naar eenvoud, zonder de juridische lading te verliezen. De Gunst: ‘We wilden van “juridisch is goed” naar “eenvoudig is goed”.’
Meer dan een overeenkomst
De ambitie reikt verder dan de modelovereenkomst voor bepaalde tijd die nu gemaakt is. Er wordt gewerkt aan andere contractvarianten en mogelijk worden ook andere documenten aangepakt, zoals de Risico-Inventarisatie & -Evaluatie (RI&E). De Gunst: ‘De RI&E is ook zo’n document. Iedereen moet ermee werken, maar niemand wil hem lezen. Maak het nou simpel, eenvoudig en begrijpelijk.’
Tips voor andere brancheorganisaties
Daarover is het projectteam eensgezind: ‘Werk samen. Laat het niet alleen door juristen of alleen vanuit communicatie doen, want dan kom je er niet. Juist de combinatie van juridische kennis, communicatie, vormgeving én het betrekken van de doelgroep en hun wensen, maakte dit traject succesvol.’
Zelf aan de slag?
Wil jij ook een medemenselijke arbeidsovereenkomst? Bekijk ons aanbod en ga aan de slag!