Interview met Daniël Maats

Hoe duidelijker het is opgeschreven, hoe minder gedoe er is over de uitleg van een afspraak

Arbeidsrechtadvocaat Daniël Maats is al twintig jaar actief in het arbeidsrecht. Als partner arbeidsrecht bij BVDV Advocaten & Fiscalisten heeft hij inmiddels meer dan honderd organisaties begeleid bij het maken van een ‘conscious’ contract. Zo was hij ook betrokken bij de bekende onepager van Tony’s Chocolonely. Hij prikkelt organisaties en collega-juristen om vaste patronen los te laten en het arbeidscontract vanuit een andere, meer bewuste invalshoek te bekijken.

Het uitsluiten van risico’s, vaak een leidraad voor werkgevers en advocaten bij het opstellen van overeenkomsten, levert volgens Maats lang niet altijd het beste resultaat op. “Het is veel waardevoller om verder te kijken dan alleen juridische kaders en de relatie tussen werkgever en werknemer centraal te stellen. Zo kun je afspraken vormgeven die vertrouwen, gelijkwaardigheid en samenwerking echt ondersteunen.” Een bijkomend voordeel: het biedt organisaties de kans om zich als goed werkgever te presenteren.

Duwtje in de rug

“Een deurtje dat iemand anders voor mij heeft geopend.” Zo omschrijft Maats zijn eigen kennismaking met conscious contracting. “Het kwam op mijn pad toen een klant vertelde dat ze heel zorgvuldig hadden nagedacht over hoe ze met hun medewerkers wilden omgaan en dat hadden vastgelegd in het DNA van de organisatie, van onboarding tot dagelijkse samenwerking,” vertelt Maats. “Ik vond het er fantastisch uitzien, maar er lag een vrij klassiek contract onder. Dat zette me aan het denken. Juristen handelen vaak op basis van hoe ze het altijd hebben gedaan. Dit was voor mij een duwtje in de rug om het eens anders te doen.”

Daniël Maats, Arbeidsrechtadvocaat bij BVDV Advocaten & Fiscalisten

Houvast bieden

Organisaties die met conscious contracting aan de slag willen, zoeken zekerheid, zegt Maats. “Ik zie het als mijn taak om ze te begeleiden.” Hij schetst de kaders en helpt het gesprek te voeren, maar laat de keuzes bij de organisatie zelf. “Meestal hebben ze er al over nagedacht en de boot al voor een deel opgebouwd. Wij zetten de mast op, blazen wat wind in de zeilen en dan gaan ze onderweg. Ze hebben helemaal niet zoveel nodig, behalve een beetje houvast.”

Verkeersdrempel

Wat conscious contracting volgens Maats vooral oplevert, is het oplossen van een mismatch binnen een organisatie. “Vaak past zo’n traditioneel contract gewoon niet bij wie een organisatie is en wat ze willen uitdragen. Als de hele employee journey is geplaveid en soepel verloopt, dan is zo’n klassiek contract een verkeersdrempel: het is eenzijdig en onbegrijpelijk. Dat levert weerstand op. Door die drempel weg te nemen, ontstaat er minder wrijving en wordt de samenwerking duidelijker en gelijkwaardiger. Dat is het grootste goed, denk ik.”

Grootste misvatting

Een van de grootste misvattingen over conscious contracting vindt Maats dat zo’n overeenkomst juridisch minder standhoudt. “Het gaat om de afspraken die je maakt. De vorm doet daar niets aan af. Of je het nou ouderwets, in formele, juridische taal opschrijft of juist heel begrijpelijk: dat maakt voor de houdbaarheid niet uit. Sterker nog, hoe duidelijker het is opgeschreven, hoe minder gedoe er is over de uitleg van een afspraak. Bovendien wordt onduidelijkheid in het arbeidsrecht meestal in het nadeel van de werkgever uitgelegd.”

“Vorm doet niets af aan afspraken”

Levend document

Een arbeidsovereenkomst is een levend document. “Het recht verandert, de organisatie verandert, dus je moet de overeenkomst regelmatig tegen het licht houden,” legt Maats uit. “Dat betekent dat je steeds opnieuw kijkt of de afspraken nog passen bij de werkelijkheid. Idealiter gebeurt dit zelfs in verschillende varianten, per functiegroep of situatie. Hoe gerichter, hoe beter,” benadrukt hij. Op die manier blijft het contract actueel, begrijpelijk en afgestemd op zowel de organisatie als de medewerker.

Niet voor iedereen

Conscious contracting is niet voor elke organisatie geschikt. Maats: “Als een overeenkomst alleen in een ander jasje wordt gegoten puur vanuit marketingperspectief, dan past het niet in het grotere geheel.” Vertrouwen is volgens hem cruciaal. “Het houdt op als een werkgever zijn werknemers niet vertrouwt en niets wil toegeven.”

Groeiende beweging

Maats ziet de toekomst van conscious contracting positief tegemoet. “Zowel vanuit goed werkgeverschap als vanuit de juridische wereld groeit de beweging. Er zijn genoeg advocaten en juristen om me heen die hier ook mee bezig zijn.” Vooral jonge advocaten reageren nieuwsgierig, merkt hij. “Hoewel ook zij in de schoolbanken in een klassieke manier van denken worden gevormd.”

‘Stilstand is achteruitgang’

Waarom die verbreding zo belangrijk is? “Het recht is een gecreëerde werkelijkheid. We hebben geleerd er op een bepaalde manier naar te kijken.” Af en toe uit die wereld stappen, vindt hij essentieel. “Stilstand is achteruitgang. Bewust weer kijken naar de afspraken die je maakt, meer gelijkwaardig – dat is goed voor iedereen.”

Meer lezen?

Dit interview komt uit het boek ‘Contracten die werken voor mensen. Conscious Contracting in de praktijk’ dat hier verkrijgbaar is.