Interview met Harry Hummels

Het begint allemaal met erkenning en respect

Voor Harry Hummels is dat het fundament onder medemenselijk ondernemen. Als hoogleraar ethiek, organisaties en samenleving aan Maastricht University en emeritus hoogleraar social entrepreneurship aan de Universiteit Utrecht, houdt Hummels zich al jaren bezig met de vraag hoe ondernemen menselijker kan. Hij is de grondlegger van het gedachtegoed ‘medemenselijk ondernemen’ en schreef meerdere boeken hierover, zoals de praktijkgids Anders groeien. In zijn visie is conscious contracting onlosmakelijk verbonden met deze manier van ondernemen.

Medemenselijk ondernemen draait voor Hummels om twee kernbegrippen: erkenning en respect. “Je kunt pas tot gelijkwaardigheid komen als je de ander überhaupt erkent als iemand die ertoe doet,” zegt hij. “Niet alleen als medewerker, maar ook als mens. Met eigen behoeftes, uitgangspunten, ideeën en een eigen ontwikkelrichting, zowel binnen als buiten het werk.”

Die erkenning is volgens Hummels geen vanzelfsprekendheid, zeker niet in organisaties met een sterke hiërarchische structuur. “Gelijkwaardigheid die de uitdrukking is van de erkenning van de ander, is een heel uitdagende waarde,” stelt hij. “Veel organisaties spreken erover, maar in de praktijk bepaalt de leidinggevende wat iemand moet doen.” Gelijkwaardigheid krijgt voor hem pas echt vorm in gesprekken. “De baas moet niet alleen voorschrijven. Je moet samen het gesprek aangaan en dat ook volhouden als er een verschil van inzicht is. Gelijkwaardigheid en erkenning betekenen dat de stem van de ander als medewerker en medemens serieus wordt genomen.”

Harry Hummels, hoogleraar aan de Maastricht University en emeritus hoogleraar saan de Universiteit Utrecht

Blik van de ander serieus nemen

Respect vormt het tweede kernbegrip van medemenselijk ondernemen. “Fundamenteel respect voor wie de ander is en wat die meebrengt.” Hummels verwijst hierbij naar de filosoof Emmanuel Levinas, die spreekt over “het gelaat van de Ander’. Het gezicht van de ander, zo stelt Levinas, maakt ons iets duidelijk en doet een ethisch appèl op ons.

“De blik van de ander kan vragend zijn, uitnodigend of confronterend,” zegt Hummels. “Respect betekent dat je die blik serieus neemt. Dat je luistert naar wat de ander zegt, dit meeneemt in je besluitvorming en ook terugkoppelt wat je met die inbreng hebt gedaan. Dat maakt respect toetsbaar en concreet en daarmee medemenselijk.”

Medemenselijk ondernemen loont

Hummels is ervan overtuigd dat medemenselijk ondernemen bijdraagt aan een gezonde bedrijfsvoering. “Het leidt tot minder ziekteverzuim en meer betrokkenheid. Dat klinkt misschien wat hol, maar medewerkers die zich gezien en gewaardeerd voelen, geven aan meer plezier in hun werk te hebben. En ze zijn bereid een stapje extra te zetten.”

Nestgeur afgeven

Conscious contracting ziet Hummels als een wezenlijk onderdeel van medemenselijk ondernemen. “Traditionele arbeidscontracten zijn vaak gestold wantrouwen,” zegt hij. “Ze zijn bedoeld om risico’s af te dekken en de organisatie te beschermen.”

De onbegrijpelijke taal die daarbij hoort, vergroot volgens hem de machtsongelijkheid. “Wie minder taalvaardig is of minder stevig staat in positie en netwerk, is extra kwetsbaar. Begrijpelijke contracten zijn daarom geen luxe, maar een noodzaak.”

Met een contract geef je als organisatie je nestgeur af. “Je laat zien wie je bent, waar je voor staat en hoe je met medewerkers wilt samenwerken.” Dat er ook praktische afspraken in staan over werktijden, loon en verantwoordelijkheden, noemt Hummels bijzaak. “Het belangrijkste is dat je met het ondertekenen van een overeenkomst het beginpunt markeert van een fijne samenwerking.” De uitdaging is om die goede samenwerking vol te houden, ook als het even tegenzit.

Het contract als bindingsmoment

Het samen ondertekenen van een arbeidsovereenkomst ziet Hummels als een belangrijk bindingsmoment. Een moment dat vaak onbenut blijft. “Medewerkers krijgen hun contract per post of per e-mail toegestuurd en dan denk ik: wat een gemiste kans.”

Je kunt er ook anders naar kijken, stelt hij. “Zelfs commercieel. Het moment van ondertekenen is een opportunity voor klantenbinding. En in dit geval is je medewerker je klant.”

Samen een reis maken

Conscious contracting gaat volgens Hummels om het bewust vormgeven van het startpunt van de relatie. “Je gaat samen een reis maken en markeert het begin daarvan door het contract te tekenen.”

Waar het voor hem in de kern om draait: “Wat gaan we samen doen? Hoe word ik daar gelukkig van? En hoe word jij daar beter van?” Geen formaliteit, maar een betekenisvol begin. Een kans om gelijkwaardigheid, erkenning en respect vanaf het allereerste moment vorm te geven.

Meer lezen?

Dit interview komt uit het boek ‘Contracten die werken voor mensen. Conscious Contracting in de praktijk’ dat hier verkrijgbaar is.