Interview met Jacco Vonhof

Less is more

Voor Jacco Vonhof, voorzitter van MKB-Nederland, stond de afgelopen jaren één thema centraal: ontregelen. Volgens hem is een groot deel van de complexiteit in onze samenleving ontstaan doordat we risico’s steeds verder proberen uit te sluiten met nieuwe regels.

“Complexiteit is vaak het antwoord op gestold wantrouwen”, zegt Vonhof. “We leven in een samenleving waarin eigenlijk niets meer fout mag gaan. De politiek probeert dat te voorkomen met regels. En als die regels niet werken, worden er nog meer regels aan toegevoegd.”

Voor mkb-bedrijven die gemiddeld vier werknemers hebben, leidt dat tot grote druk en hoge kosten. Ondernemers moeten voldoen aan regels die vaak zijn ontworpen met grote organisaties op het netvlies. “En dat terwijl 99 procent van alle bedrijven met personeel in Nederland mkb is.”

Jacco Vonhof, voorzitter van MKB-Nederland (foto: Stefan Kemper)

Kleine bedrijven als uitgangspunt

Voor MKB-Nederland was het daarom een belangrijk doel om anders naar regelgeving te kijken. Waar ondernemersorganisaties vroeger vaak uitzonderingen vroegen voor kleine bedrijven, pleit Vonhof juist voor het omgekeerde: maak regels die werken voor kleine bedrijven en kijk daarna pas hoe ze ook toepasbaar zijn op grotere organisaties. Het mkb ís de norm.

Achter dat uitgangspunt ligt een bredere overtuiging: beleid moet altijd uitgaan van de menselijke maat. “Je moet weten wat de ander nodig heeft, wat haalbaar is, wat diegene wil, waar die vandaan komt en hoe die in elkaar zit. Alleen dan kun je afspraken maken die werken,” zegt Vonhof.

Begrijpelijkheid

Die menselijke maat heeft voor Vonhof ook alles te maken met begrijpelijkheid. Hij is nog altijd eigenaar van het schoonmaakbedrijf dat hij ruim dertig jaar geleden begon. Hij werkte daar met mensen die moeite hadden om mee te komen in de complexe samenleving. Die ervaring motiveerde hem om zich te verbinden aan de Stichting Lezen en Schrijven, waar hij voorzitter is van de raad van toezicht. “In Nederland heeft een groot deel van de mensen problemen met taal of ingewikkelde informatie. Toch maken we systemen en documenten die voor veel mensen nauwelijks te begrijpen zijn,” zegt Vonhof.

Dat ziet hij ook bij arbeidsovereenkomsten. “Werknemers nemen soms een partner of familielid mee om een contract te ondertekenen omdat ze het zelf niet goed kunnen lezen. Dan weet je eigenlijk al dat zo’n document zijn doel mist.”

Bedoeling van een overeenkomst

Volgens Vonhof draait het in gesprekken over arbeidsovereenkomsten vaak vooral om juridische details, terwijl het eigenlijk om iets anders zou moeten gaan. “Je gaat als werkgever en werknemer een verbinding aan, een relatie,” zegt hij. “Toch richten de gesprekken zich meestal alleen op de regels en niet op de bedoeling of de ambitie van zo’n overeenkomst. Bijvoorbeeld: hoe zorgen werkgever en werknemer er samen voor dat iemand zo lang mogelijk gezond, gemotiveerd en waardevol kan blijven werken?”

Tegelijkertijd is de arbeidsovereenkomst in de loop van de tijd steeds verder opgetuigd, stelt hij. “Ooit was het een eenvoudige afspraak over werk en loon. Later kwamen daar allerlei administratieve zaken bij, zoals belastingen en sociale premies. Inmiddels is de arbeidsovereenkomst een soort sleutel geworden tot zekerheid. Je hebt hem nodig voor een hypotheek, een huurwoning of andere financiële verplichtingen. Dat was oorspronkelijk helemaal niet de bedoeling en draagt niet per se bij aan een betere relatie tussen werkgever en werknemer.”

“Waarom willen we dit ook alweer?”

Less is more

Vonhof pleit daarom voor veel meer eenvoud in afspraken. “Less is more. Niet alles hoeft in een contract vastgelegd te worden. Schrijf alleen op wat echt nodig is voor de relatie tussen twee partijen.”

Daarom begint verandering volgens Vonhof altijd met één eenvoudig principe: teruggaan naar de bedoeling van een afspraak of regel. “Je moet eerst vragen: waarom willen we dit ook alweer? Wat is de bedoeling? Als je die vraag serieus neemt, kom je vanzelf uit bij minder complexiteit, meer vertrouwen en afspraken die mensen daadwerkelijk begrijpen.”

Meer lezen?

Dit interview komt uit het boek ‘Contracten die werken voor mensen. Conscious Contracting in de praktijk’ dat hier verkrijgbaar is.